در دنیای سرمایهگذاری و بازارهای مالی، اصطلاحاتی وجود دارد که درک صحیح و شناخت کافی از آن میتواند برای کسانی که قصد ورود به این نوع بازارها را دارند، موثر و کاربردی باشد.
ارز نیمایی یکی از مفاهیمی است که در بازارهای مالی به ویژه در عرصه واردات و صادارت بسیار مورد استفاده قرار میگیرد. در واقع ارز نیمایی با هدف تامین ارز راه اندازی شده و قیمت آن از سوی بانک مرکزی تعیین میشود.
ارز نیمایی چیست؟
ارز نیمایی یا همان دلار نیمایی در سامانه الکترونیکی یکپارچه ارز کشور برای تامین ارز مورد نیاز واردات و صادرات توزیع میشود. سامانه نیما توسط بانک مرکزی با هدف تسهیل تامین ارز و ایجاد یک فضای یکپارچه برای واردکنندگان و صادرکنندگان راهاندازی شده است.
در این سامانه متقاضیان خرید و فروش ارز به طور آنلاین درخواست خود را در یک بستر یکپارچه ارسال میکنند. بانک مرکزی پس از بررسی درخواستها، حواله ارز را صادر میکند.
تاریخچه ارز نیمایی
در سال 96 حدود 27 میلیارد دلار سرمایه ارزی از کشور خارج شد. پس از بررسیهای صورت گرفته مشخص شد که بسیاری از کالاهایی که به عنوان صادرات و واردات ثبت شده بودند، صورت نگرفتند.
از سوی دیگر با افزایش شکاف میان ارز دولتی و ارز بازار آزاد در کشور، اوایل سال 1397 بانک مرکزی سامانهای را تحت عنوان نیمایی راهاندازی کرد تا بتواند بهوسیله آن در بازار ارز واردات و صادرات ثبات ایجاد نماید.
مزایای ارز نیمایی
در واقع سامانه نیما پلی است میان سامانه تجارت که مخصوص بازرگانان می باشد. و سامانه سنا که از آن صرافی ها در خواست های خرید و فروش را در آن ثبت می کنند. به همین علت است که سامانه نیما برای گروه های مختلفی که با ارز در ارتباط هستند، بستر مناسبی می باشد.
ایجاد سامانه نیما با مزایای زیر همراه بوده است:
- هدایت مسیر محصولات وارداتی به سمت مراکز رسمی و دولتی
- جلوگیری از قاچاق و خروج سرمایه
- تخصیص مناسب و عادلانه ارز بر اساس اولویت تقاضا
- شفافیت کامل فرآیند عرضه و تقاضا
- برگشت ارز حاصل از واردات توسط صادر کنندگان
- تعیین و تثبیت هویت فعالان مجاز و واقعی بازار ارزی کشور
معایب ارز نیمایی
همانطور که مشخص است استفاده از حواله نیمایی یک کار زمان بر و طاقت فرسا است. بسیاری از وارد کنندگان گلایه های فراوانی نسبت به این سامانه دارند. که امیدواریم در آینده بخشی از این مشکلات رفع شده تا بتوان زمان کمتری را برای انتقال کالا به کشور داشته باشیم. زیرا بسیاری از این کالاها مواد اولیه کارخانه های تولیدی میباشد. و اگر کوتاهی در این زمینه رخ دهد، بسیاری از کارخانه های تولیدی نیز متضرر خواهند شد.
شاید مشکلاتی در سامانه نیما وجود داشته باشد، که برخی از این مشکلات به دلیل نوپا بودن آن می باشد. اما در عین حال این سامانه کمک های بسیار شایانی را به بازرگانان نموده است. زیرا با استفاده از این سامانه می توانند صرافی های مجاز را شناسایی و بدون دردسر معاملات خودشان را انجام دهند.
چه گروه هایی از ارز دولتی استفاده می کنند؟
- وارد کنندگان کالاهای اساسی: این گروه از وارد کننده تنها گروهی هستند که برای واردات کالاهای خود از ارز دولتی استفاده می کنند. این کالاها شامل : ذرت، جو، دانه های روغنی،سویا، تجهیزات پزشکی،دارو و… می باشد، که در الویت واردات کالا به کشور می باشد و اگر این ها از ارز های دیگری برای وارداتاستفاده کنند، تورم شدیدی در سبد غذایی خانوارها ایجاد میگردد.
- دانشجویان: دانشجویان و محققان دسته دیگری از افراد هستند که می توانند از ارز دولتی در خارج از کشور استفاده کنند. تا بتوانند با کسب علم و دانش خدماتی را برای کشور ارائه دهند.
- بیماران: متاسفانه برخی از بیماران صعب العلاجی هستند، که برای ادامه درمان خود مجبور هستند تا در کشور های دیگری معالجه شوند و به علت بالا بودن هزینه در آن کشور ها، می توانند ارز دولتی به مقدار مورد نیاز از بانک ها تهیه کنند.
- کارکنان دولت: سفرا و کارکنانی که در یکی از بخش های دولتی مشغول کار هستند، می توانند برای خروج از کشور و انجام ماموریت های خود از ارز های دولتی استفاده کنند، زیرا با این روش هزینه بخش دولت کاهش پیدا می کند.
کسانی که واجد شرایط برای گرفتن ارز نیمایی هستند میتوانند به سامانه جامعه تجارت مراجعه کرده و از قیمت سفارشهای غیربانکی درخواست خود را وارد و ارز موردنیاز را دریافت کنند.
درخواست ثبت شده برای بررسی به وزارت صمت و بانک مرکزی مورد بررسی قرار میگیرد و در صورت تأیید ارز موردنظر قابل دریافت است.
ارز نیمایی و بورس
شفافسازی در نظام ارزی، جلوگیری از قاچاق و مدیریت بهتر معاملات از جمله مهمترین تأثیرات ایجاد سامانه نیمایی است. در این مبحث میخواهیم به این موضوع بپردازیم که این ارز چه تأثیری روی بورس و واردات دارد.باتوجهبه اشارهای که در بالا شد ارز نیمایی بهمنظور ایجاد تعادل قیمتها در بازار و همچنین ترمیم و توسعه واردات کالا به بازار عرضه میشود.ارزی که توسط سامانه نیما عرضه میشود، نیاز واردکنندگان و بازرگانان کشور را بهمنظور تأمین ارز لازم برای تجارت بینالملل را فراهم میکند. این دست از افراد میتوانند با مراجعه به سامانه خریدوفروش ارز نیمایی و یا از طریق صرافیهای مجاز اقدام به خرید این ارز کنند.
قیمت مناسب این ارز، تأثیر مهمی روی واردات و بورس دارد. این ارز نسبت به ارز آزاد قیمت کمتری دارد و همین امر موجب درآمدزایی و توسعه سود حاصل از واردات برای واردکنندگان مواد اولیه و ماشینآلات خواهد بود.طبق نظر کارشناسان تأثیر ارز نیمایی بر روی بورس به این صورت است که ارزش سهام در بازار بورس تحتتأثیر قیمت ارز نوسان پیدا میکند.برای توضیح بیشتر این موضوع باید گفت که نوسانات ارز روی کاهش یا افزایش ارز سهام شرکتها و برندهای موجود در بورس بخصوص شرکتهایی که درآمد ارزی دارند، تأثیر مستقیم میگذارد..
واردات تیر اهن